Vol.54 No.1 2010 Spis treści Beata Panasiuk, Wojciech Skowronek, Małgorzata Bieńkowska, Dariusz Gerula - Przebieg oczyszczania komórek plastra z martwego czerwiu w rodzinie pszczelej 5 Abdolreza Saffari, Peter G. Kevan, James Atkinson - Spożycie trzech suchych substytutów pyłku kwiatowego w pasiekach produkcyjnych 13 Shailja Mishra, Ram C. Sihag - Skuteczność wybranych związków chemicznych z dodatkami jako środków odstraszających dwa gatunki pszczół Apis mellifera L. oraz Apis florea F. w doświadczeniach pół-polowych 21 Tadeusz Pawlikowski - Dynamika struktury zespołów trzmielowatych (Hymenoptera: Bombini) na obszarach leśnych Karkonoszy zniszczonych przez kwaśne deszcze 35 Grzegorz Borsuk, Krzysztof Olszewski - Cechy morfometryczne pszczół Buckfast i Kaukaskich 43 Maria Josiane Sereia, Vagner de Alencar Arnaut de Toledo, Luis Carlos Marchini, Eloi Machado Alves, Patrícia Faquinello, Tiago Cleyton Simoes de Oliveira Arnaut de Toledo - Mikroorganizmy w próbkach miodu ekologicznego i konwencjonalnego uzyskanych od zafrykanizowanych pszczół miodnych 49 Piotr Semkiw, Wojciech Skowronek, Piotr Skubida, Helena Rybak-Chmielewska, Teresa Szczęsna - Zmiany zachodzące w miodzie podczas dojrzewania w kontrolowanych warunkach na podstawie aktywności α-amylazy, kwasowości i zawartości 5-hydroksymetylofurfuralu 55 Ernest Stawiarz, Anna Wróblewska - Analiza melissopalinologiczna miodów wielokwiatowych z terenu Wyżyny Sandomierskiej 65 Joonyeong Kim, Jongseok Lee - Analiza ilościowa kwasu trans-10-hydroksy-2-decenowego w produktach z mleczka pszczelego zakupionych w Stanach Zjednoczonych, z zastosowaniem techniki wysokosprawnej chromatografii cieczowej 77 PRZEBIEG OCZYSZCZANIA KOMÓREK PLASTRA Z MARTWEGO CZERWIU W RODZINIE PSZCZELEJ Panasiuk B., Skowronek W., Bieńkowska M., Gerula D. Streszczenie Zachowanie higieniczne pszczół polegające na rozpoznawaniu, odkrywaniu i usuwaniu chorego lub martwego czerwiu z zakrytych komórek jest mechanizmem hamującym rozprzestrzenianie się choroby lub pasożyta w rodzinie pszczelej. W 2006 roku obserwowano przebieg usuwania czerwiu zabitego przez mrożenie, z komórek plastra umieszczonego w jedno-ramkowym ulu obserwacyjnym ze szklanymi ścianami. Szczegółowo obserwowano część plastra z 102 komórkami z zasklepionymi martwymi przedpoczwarkami. W okresie oczyszczania wyodrębniono etapy: rozpoznanie i zainteresowanie komórką, zgryzanie zasklepu żuwaczkami, usuwanie martwej przedpoczwarki i polerowanie wnętrza komórki. W niektórych z wyczyszczonych komórek obserwowano złożenie przez matkę jaja. Stwierdzono różne okresy rozpoczynania i kończenia kolejnych etapów oczyszczania poszczególnych komórek. Pszczoły całkowicie oczyściły komórki w czasie 3 do 85 godzin, a średnio w ciągu 46 godzin. Słowa kluczowe: zachowanie higieniczne, czerw mrożony, czas i etapy oczyszczania. Pełny text PDF Powrót do początku strony SPOŻYCIE TRZECH SUCHYCH SUBSTYTUTÓW PYŁKU KWIATOWEGO W PASIEKACH PRODUKCYJNYCH Saffari A., Kevan P. G., Atkinson J. Streszczenie Testy smakowitości przeprowadzono w pasiekach produkcyjnych wczesną wiosną 2004 r. W ramach tego badania 153 rodziny w 12 pasiekach w południowej prowincji Ontario otrzymywały trzy różne karmy: FeedbeeŽ, TLS Bee Feed i Bee-ProŽ w okresie 6 tygodni (od 25 marca do 6 maja). Zastosowano dwie metody karmienia: 1) karmienie bez wyboru karmy, w którym każda pasieka otrzymywała tylko jeden z trzech produktów oraz 2) metodę wyboru karmy, w której każda pasieka dostawała wszystkie trzy eksperymentalne produkty. Średnie spożycie karmy (g/ rodzina/6 tygodni) FeedbeeŽ wyniosło odpowiednio 960 g oraz 883 g w przypadku pierwszej i drugiej metody karmienia. Ilości te były istotnie wyższe (p>0,05) niż w przypadku pozostałych dwóch karm. Ilość spożytej karmy Bee-ProŽ (g/rodzina/6 tygodni) w obydwu metodach karmienia wyniosła odpowiednio 224 g i 106 g, natomiast w przypadku karmy TLS Bee Feed wartości te wyniosły odpowiednio 115 g i 52 g. Otrzymane wyniki wskazują, iż FeedbeeŽ w postaci sproszkowanej/suchej smakuje pszczołom miodnym i jest dobrze akceptowany przez pszczoły w okresie niedoboru lub braku naturalnego pyłku. Słowa kluczowe: pyłek kwiatowy, dieta zastępcza, karma, pszczoły, smakowitość, poziom spożycia. Pełny text PDF Powrót do początku strony SKUTECZNOŚĆ WYBRANYCH ZWIĄZKÓW CHEMICZNYCH Z DODATKAMI JAKO ŚRODKÓW ODSTRASZAJĄCYCH DWA GATUNKI PSZCZÓŁ Apis mellifera L. ORAZ Apis florea F. W DOŚWIADCZENIACH PÓŁ-POLOWYCH Mishra S., Sihag R. C. Zbadano wpływ dodatku glikolu etylenowego i glicerolu do 15 związków chemicznych należących do trzech różnych grup tj. fenole, aldehydy i ketony na ich właściwości odstraszające w stosunku do dwóch gatunków pszczół: Apis mellifera L. i Apis florea F. Dla każdego związku badania wykonano w trzech różnych stężeniach, w warunkach pół-polowych. Dodatek glikolu etylenowego i glicerolu do wszystkich piętnastu związków zwiększył ich właściwości odstraszające. Wszystkie ketony z dodatkiem obu tych substancji wykazywały właściwości odstraszające bliskie pożądanemu poziomowi ?80% przy stężeniu 0,1%. Aldehydy wykazały pożądany poziom przy stężeniu 0,2%, natomiast fenyloacetaldehyd przy stężeniu 0,1%. Większość fenoli wykazała pożądane właściwości odstraszające przy stężeniu 0,3% i 0,4%, podczas gdy p-bromofenol i p-krezol przy stężeniu 0,2%. Wpływ dodatku glicerolu na wzrost właściwości odstraszających badanych związków chemicznych był dużo większy niż glikolu etylenowego. Słowa kluczowe: pszczoła miodna, Apis mellifera L., Apis florea F., zapylanie, pestycydy, repelenty. Pełny text PDF Powrót do początku strony DYNAMIKA STRUKTURY ZESPOŁÓW TRZMIELOWATYCH (HYMENOPTERA: BOMBINI) NA OBSZARACH LEŚNYCH KARKONOSZY ZNISZCZONYCH PRZEZ KWAŚNE DESZCZE Pawlikowski T. Streszczenie Badano strukturę zespołów trzmielowatych w odstępie pięciu lat na obszarach leśnych Karkonoszy przekształconych kwaśnymi deszczami. Stwierdzono spadek liczby gatunków ze wzrostem wysokości w zbliżonych proporcjach względem naturalnego rozkładu liczby gatunków zarejestrowanego w Tatrach. W dynamice zagęszczenia trzmielowatych pięter roślinnych Karkonoszy odnotowano istotne dwukrotne podwyższenie wartości dla lasu dolnoreglowego, trzykrotne obniżenie wartości dla lasu górnoreglowego oraz dwukrotne obniżenie wartości dla kosodrzewiny. Wypadkową tych zmian był istotny wzrost ogólnego zróżnicowania (H’) w reglu górnym i piętrze kosówki, co wynikało z wyrównywania rozkładów częstości poszczególnych gatunków w zespołach. Obserwując postępującą sukcesyjną odbudowę lasów można przyjąć, iż stwierdzone zmiany struktury zespołów trzmielowatych reprezentują ich stan przejściowy. Ostatecznie w miarę odbudowy zniszczonych drzewostanów powinien utrwalić się w zespołach trzmielowatych charakter dynamiki wysokich gór Europy Środkowej. Słowa kluczowe: Hymenoptera, Bombini, trzmielowate, struktura zespołu, lasy, Karkonosze. Pełny text PDF Powrót do początku strony CECHY MORFOMETRYCZNE PSZCZÓŁ BUCKFAST I KAUKASKICH Borsuk G., Olszewski K. Streszczenie Celem pracy była ocena cech morfometrycznych rasy pszczół Buckfast i porównanie ich z cechami pszczół kaukaskich, obcej rasy najdłużej użytkowanej w Polsce. Badania przeprowadzono na czystorasowych pszczołach robotnicach Buckfast i kaukaskich. Pszczoły do badań pochodziły od matek sztucznie unasienianych, utrzymywanych w 10 rodzinach (po 5 rodzin dla każdej z rasy). Z każdej rodziny pobrano po 10 pszczół, uśpiono CO2, a następnie zamrożono. Z pszczół preparowano języczek, duże prawe skrzyło, III i IV tergit oraz odnóża trzeciej pary. Fotografie wykonano aparatem cyfrowym sprzężonym z mikroskopem OLYMPUS SZX 12. Zdjęcia przeniesiono do pamięci komputera, który posiadał program do cyfrowej analizy obrazu MultiScanBase. Za jego pomocą zmierzono: długość języczka, żyłki oceniające indeks kubitalny skrzydła prawego, szerokość III i IV tergitu. Dodatkowo policzono haczyki na prawym małym skrzydle oraz rzędy włosków w szczoteczce III pary odnóży. Obliczono indeks kubitalny wg Ałpatowa i Goetzego oraz zważono pszczoły. Cechy morfometryczne rasy pszczół Buckfast zbliżone były do cech pszczoły włoskiej opisanej przez Ruttnera, która stanowiła podstawę do wyhodowania pszczół Buckfast. Największe rozbieżności, co do wzorca rasy pszczół kaukaskich stwierdzono w długości języczka i szerokości IV tergitu, a pozostałe cechy morfometryczne nie odbiegały od wzorca rasowego. Prawdopodobnie pszczoły kaukaskie zostały skrzyżowane z pszczołą kraińską, wskazuje na to długość języczka. Słowa kluczowe: morfometria, pszczoły miodne, pszczoły Buckfast, pszczoły kaukaskie. Pełny text PDF Powrót do początku strony MIKROORGANIZMY W PRÓBKACH MIODU EKOLOGICZNEGO I KONWENCJONALNEGO UZYSKANYCH OD ZAFRYKANIZOWANYCH PSZCZÓŁ MIODNYCH Maria Josiane Sereia, Vagner de Alencar Arnaut de Toledo, Luis Carlos Marchini, Eloi Machado Alves, Patrícia Faquinello, Tiago Cleyton Simoes de Oliveira Arnaut de Toledo Streszczenie Badania przeprowadzono w celu dokonania oceny i porównania próbek miodu ekologicznego i konwencjonalnego zebranego z pogranicza trzech stanów: Sao Paulo, Paraná i Mato Grosso do Sul oraz stanu Paraná w Brazylii. Dane opracowano statystycznie w układzie kompletnie zrandomizowanym z zastosowaniem analizy wariancji i testu F (p<0,05), z trzema powtórzeniami dla każdego parametru. Próbki zostały zbadane na obecność bakterii z grupy coli w temperaturze 35°C i 45°C oraz określono liczebność pleśni i drożdży, zgodnie z międzynarodowymi zasadami Kompendium Metod Badań Mikrobiologicznych Żywności. We wszystkich analizowanych próbkach liczba bakterii z grupy coli zarówno w temperaturze 35°C jak i 45°C była niższa od 3,0 NMP/g. Oznaczając liczebność pleśni i drożdży uzyskano wartości od 1,9 × 102 do 1,1 × 103 CFU/g dla miodów ekologicznych oraz od 1,8 × 101 do 2,5 × 102 CFU/g dla miodów konwencjonalnych. W przypadku wszystkich próbek miodu ekologicznego i w 27,2% próbek miodu konwencjonalnego uzyskano wyniki przewyższające 100 CFU/g. Zanieczyszczenie przewyższające dozwolone maksymalne wartości wykryto w 65% próbek pozyskanych od pszczelarzy i w 25% próbek pozyskanych metodą sterylną. W przypadku miodów konwencjonalnych zjawisko to może być związane z wtórnymi źródłami zanieczyszczenia, przede wszystkim z warunkami przeprowadzanych zabiegów, stanem sprzętu, instalacji oraz warunkami środowiska podczas zbierania, przetwarzania, pakowania i przechowywania ostatecznego produktu. Obecność pleśni i drożdży zarówno w miodach od pszczelarzy jak i uzyskanych w sterylnych warunkach wskazuje, że nieodpowiednie postępowanie z miodem może zwiększyć w nim liczbę mikroorganizmów, skracając przez to okres jego trwałości lub sprawić, że będzie on nieprzydatny do spożycia. Istotnie wyższa zawartość pleśni i drożdży obserwowana w miodzie ekologicznym w porównaniu do miodu konwencjonalnego może świadczyć o tym, że zanieczyszczenie to jest powiązane z pierwotnymi źródłami, szczególnie z botanicznym i geograficznym pochodzeniem oraz warunkami otoczenia. W analizowanym regionie miody ekologiczne charakteryzowały się gorszą jakością pod względem mikrobiologicznym niż miody konwencjonalne. Wysoka zawartość wody w próbkach miodów ekologicznych była głównym powodem rozwoju flory mikrobiologicznej. Słowa kluczowe: zafrykanizowane pszczoły miodne, miód ekologiczny, miód konwencjonalny, analiza mikrobiologiczna, bakterie z grupy coli, pleśnie, drożdże. Pełny text PDF Powrót do początku strony ZMIANY ZACHODZĄCE W MIODZIE PODCZAS DOJRZEWANIA W KONTROLOWANYCH WARUNKACH NA PODSTAWIE AKTYWNOŚCI α-AMYLAZY, KWASOWOŚCI I ZAWARTOŚCI 5-HYDROKSYMETYLOFURFURALU Semkiw P., Skowronek W., Skubida P., Rybak-Chmielewska H., Szczęsna T. Streszczenie Celem badań było określenie wpływu dojrzewania miodu w kontrolowanych warunkach na aktywność α-amylazy oraz zawartość wolnych kwasów i 5-hydroksymetylofurfuralu. Badania aktywności α-amylazy oraz zawartości wolnych kwasów przeprowadzono na 79 próbkach miodów niedojrzałych, które poddano odwadnianiu w przygotowanej do tego celu komorze oraz na 69 próbkach miodów z tych samych pasiek ale dojrzewających w ulach. Zawartość HMF oznaczano w 20 próbkach miodów niedojrzałych i odwadnianych oraz w 20 próbkach miodów pozyskanych konwencjonalnie. Podczas procesu odwadniania niedojrzałych miodów wystąpiła charakterystyczna tendencja zwiększania się ich aktywności enzymatycznej i kwasowości, jednakże zmiany tych parametrów nie były istotne statystycznie. Tylko w miodzie gryczanym pozyskanym w sposób tradycyjny oznaczono istotnie wyższą kwasowość. Nie stwierdzono natomiast istotnych różnic w zakresie aktywności α-amylazy oraz kwasowości pomiędzy miodami odwadnianymi, a dojrzewającymi w ulach. Analiza statystyczna wykazała, że podczas odwadniania istotnie zwiększyła się zawartość 5-hydroksymetylofurfuralu w próbkach miodu gryczanego, aczkolwiek średnia zawartość tego aldehydu nie przekroczyła 1 mg/kg. Stwierdzono także istotnie wyższą zawartość HMF w próbkach miodu malinowego i gryczanego pozyskanych w sposób konwencjonalny, w porównaniu do miodów niedojrzałych i odwadnianych. Słowa kluczowe: miód, dehydratacja, α-amylaza, kwasowość, 5-hydroksymetylofurfural (HMF). Pełny text PDF Powrót do początku strony ANALIZA MELISSOPALINOLOGICZNA MIODÓW WIELOKWIATOWYCH Z TERENU WYŻYNY SANDOMIERSKIEJ Stawiarz E., Wróblewska A. Streszczenie Obiekt badań stanowiły 73 próbki miodów wielokwiatowych uzyskanych w latach 2003-2005 z terenu Wyżyny Sandomierskiej. Mikroskopową analizę pyłkową osadów przeprowadzono według wskazań Louveaux i in. (1978) oraz Moara (1985). Przy oznaczaniu ziaren pyłku zastosowano klasyfikację Zandera (1935, 1937). W analizowanym materiale wyróżniono ziarna pyłku 103 taksonów (75 nektarodajnych i 28 nienektarodajnych) z 52 rodzin botanicznych. Wśród roślin nektarodajnych głównego pożytku dostarczały Brassicaceae (w tym Brassica napus), Prunus, Trifolium repens, Anthriscus, Aesculus, Salix, Taraxacum i Phacelia. Ziarna pyłku wspomnianych taksonów charakteryzowały się wysoką frekwencją (52,0-100,0%). Wśród roślin nienektarodajnych najwyższą frekwencją (89,0%) odznaczały się Poaceae (inne). W poszczególnych próbkach miodów notowano ogółem od 16 do 41 taksonów ziaren pyłku, w tym nektarodajnych w liczbie od 12 do 34, a nienektarodajnych od 2 do 13. Barwa omawianych miodów wahała się od kremowej, poprzez bursztynową do ciemnobrązowej. Słowa kluczowe: miody wielokwiatowe, rośliny nektarodajne, analiza pyłkowa, Wyżyna Sandomierska, Polska. Pełny text PDF Powrót do początku strony ANALIZA ILOŚCIOWA KWASU TRANS-10-HYDROKSY-2-DECENOWEGO W PRODUKTACH Z MLECZKA PSZCZELEGO ZAKUPIONYCH W STANACH ZJEDNOCZONYCH, Z ZASTOSOWANIEM TECHNIKI WYSOKOSPRAWNEJ CHROMATOGRAFII CIECZOWEJ Kim J., Lee J. Streszczenie Przeprowadzono analizę ilościową kwasu trans-10-hydroksy-2-decenowego (10-HDA) w próbkach świeżego mleczka pszczelego oraz suplementach diety z mleczka pszczelego dostępnych w Stanach Zjednoczonych, z użyciem techniki wysokosprawnej chromatografii cieczowej w układzie odwróconych faz. Rozdział badanego związku, 10-HDA, w próbkach oraz wewnętrznego standardu, 4-hydroksybenzoesanu metylu (MHB), przeprowadzono z wykorzystaniem kolumny Zorbax Eclipse XDB-C18 (150 × 4,6 mm) z fazą mobilną składającą się z metanolu i wodnego roztworu kwasu fosforowego w temperaturze 25°C. Szybkość przepływu wynosiła 1,0 mL/min, detekcję UV prowadzono przy długości fali 215 nm. Średni odzysk 10-HDA wyniósł 97,4 - 100,4% przy względnym odchyleniu standardowym (RSD) 2,4 - 3,4% dla stężeń z zakresu od 10 do 80 ľg/ mL. Granicę wykrywalności (LOD) i granicę oznaczalności (LOQ) określono odpowiednio na poziomie około 0,05 i 0,25 ľg/mL. Otrzymane wyniki wykazują, iż stężenie 10-HDA wynosi od 1,85 do 2,18% dla świeżego mleczka pszczelego oraz od 0,43 do 6,28% dla suplementów z mleczka pszczelego. Słowa kluczowe: mleczko pszczele, kwas trans-10-hydroksy-2-decenowy (10-HDA), wysokosprawna chromatografia cieczowa (HPLC). Pełny text PDF Powrót do początku strony Powrót do strony głównej