Strona główna Journal of Apicultural Science
Kontakt e-mail do redakcji
Powrót do strony głównej
0Vol.51 No.1 2007
0 Spis treści:
  1. Teresa Szczęsna - Zawartość wybranych składników mineralnych w pyłku zbieranym przez pszczoły 5
  2. Teresa Szczęsna - Badania nad składem cukrów w obnóżach pyłkowych 15
  3. Helena Rybak-Chmielewska - Badania chromatograficzne (HPLC) składu cukrów w miodach i zapasach na zimę wytworzonych przez pszczoły z syropów skrobiowych 23
  4. Helena Rybak-Chmielewska - Zmiany w składzie węglowodanów miodu zachodzące podczas przechowywania 39
  5. Piotr Rostecki, Jerzy Samborski, Jarosław Prabucki, Bożena Chuda-Mickiewicz - Porównanie przydatności różnego sprzętu komputerowego do pomiaru indeksu kubitalnego 49
  6. Monika Fliszkiewicz, Zdzisław Wilkaniec - Kwasy tłuszczowe i aminokwasy w ciele tłuszczowym matek trzmiela Bombus terrestris (L.) zapadających i niezapadających w stan diapauzy 55
  7. Waldemar Celary, Bogdan Wiśniowski - Materiały do fauny pszczół Polski (Hymenoptera: Apoidea: Anthophila). III. 65
  8. Krzysztof Olszewski - Zimotrwałość pszczół buckfast w specyficznych warunkach pogodowych na obszarze wzajemnych wpływów klimatu morskiego i kontynentalnego 73
  9. Jolanta Bąk, Tadeusz Pawlikowski - Trzmielowate (Apiformes: Bombini) podszycia i murawowo-ziołoroślowych środowisk leśnych na obszarze Świętokrzyskiego Parku Narodowego 83
  10. Krystyna Żółtowska, Zbigniew Lipiński, Marek Farjan - Aktywność wybranych hydrolaz w rozwoju osobniczym trutnia Apis mellifera carnica 95
  11. Zbigniew Lipiński - Uspokajająca natura reprodukcyjnej dominacji matki w rodzinie pszczelej (Apis mellifera L.) 101
  12. Tadeusz Pawlikowski, Mieczysław Biliński, Andrzej Kosior, Jan Fijał - Wierność siedliskowa trzmieli (Hymenoptera: Apiformes: Bombus Latr.) w dwóch leśnych sukcesyjnych seriach z Karpat Zachodnich 109


ZAWARTOŚĆ WYBRANYCH SKŁADNIKÓW MINERALNYCH W PYŁKU ZBIERANYM PRZEZ PSZCZOŁY
Szczęsna T.
Streszczenie
Celem badań było poznanie zawartości wybranych makro- i mikroelementów w pyłku pszczelim mieszanym pozyskanym w różnych krajach (Polsce, Korei Południowej i Chinach). Łącznie badaniami objęto 27 próbek pyłku kwiatowego zebranego przez pszczoły w postaci obnóży. W zebranym materiale badawczym wykonano oznaczenia zawartości suchej masy, popiołu całkowitego oraz wybranych składników mineralnych. Zawartość poszczególnych pierwiastków oznaczono metodą Atomowej Spektrometrii Absorpcyjnej (ASA), po uprzedniej mineralizacji próbki na mokro za pomocą stężonych kwasów mineralnych: kwasu siarkowego (H2SO4) i kwasu azotowego (HNO3).
W badanych próbkach pyłku pszczelego pochodzących z różnych krajów oznaczono następujące składniki mineralne: wapń, mangan, magnez, cynk, miedź, żelazo, potas i sód. W największych stężeniach wystąpiły: potas, magnez, sód i wapń. Stężenie potasu stanowiło aż 59% ogólnej zawartości oznaczonych składników mineralnych, magnezu - 18%, sodu - 12%, wapnia - 8%, a pozostałe badane składniki (żelazo, mangan, cynk i miedź) łącznie stanowiły 3%. Zawartość poszczególnych pierwiastków w badanych próbkach pyłku pszczelego można uszeregować w następującej malejącej kolejności: K>Mg>Na>Ca>Fe>Mn>Zn>Cu. Stwierdzono ponadto, że zawartość popiołu oraz oznaczonych składników mineralnych w pyłku pszczelim wykazywała duże wahania między próbkami, co mogło być związane z ich różnym pochodzeniem botanicznym. Próbki pyłku pozyskane w Polsce, w porównaniu z próbkami z pozostałych krajów, charakteryzowały się istotnie wyższą zawartością wapnia, próbki z Chin posiadały istotnie wyższą zawartość sodu, potasu i manganu, a próbki pyłku z Korei Południowej - istotnie wyższą zawartość cynku i żelaza. Spośród wszystkich badanych składników mineralnych mangan charakteryzował się największą zmiennością. Pyłek kwiatowy zbierany przez pszczoły w postaci obnóży ze względu na wysoki udział składników mineralnych może być wykorzystywany przez człowieka jako naturalne ich źródło.
Słowa kluczowe: obnóża pyłkowe, popiół, makro- i mikroskładniki, pochodzenie, AAS.
Pełny text PDF
Powrót do początku strony

BADANIA NAD SKŁADEM CUKRÓW W OBNÓŻACH PYŁKOWYCH
Szczęsna T.
Streszczenie
Celem badań przedstawionych w niniejszej pracy było poznanie składu cukrów w pyłku pszczelim pozyskanym w różnych krajach (Polsce, Korei Południowej i Chinach). Łącznie badaniami objęto 27 próbek pyłku kwiatowego zebranego przez pszczoły w postaci obnóży. W zebranym materiale badawczym wykonano oznaczenia zawartości suchej masy oraz składu cukrów metodą HPLC.
Przeprowadzone badania wykazały, że zawartość cukrów w suchej masie pyłku kwiatowego (obnóży) wynosi średnio około 40%. Fruktoza okazała się cukrem występującym w najwyższej ilości. Procentowy udział tego cukru w ogólnej zawartości cukrów w badanych próbkach pyłku wynosił około 46%. Drugim co do poziomu zawartości była glukoza, stanowiąca około 37%. Cukry proste wyrażone jako suma fruktozy i glukozy stanowiły około 83% frakcji węglowodanowej pyłku. Spośród oznaczonych dwucukrów sacharoza stanowiła około 8%, maltoza - około 7%, a pozostałe dwucukry (trehaloza i turanoza) - po około 1% każdy. Skład chemiczny pyłku zbieranego przez pszczoły dotyczący zawartości cukrów, wykazywał dużą zmienność co było prawdopodobnie związane z jego zróżnicowanym pochodzeniem botanicznym. Różnice istotne statystyczne w zawartości fruktozy wystąpiły między próbkami pochodzącymi z Korei Południowej i Chin, a w przypadku glukozy - między próbkami z Korei Południowej i Polski. Zawartość sacharozy i maltozy nie różniła się istotnie między porównywanymi krajami. Stosunek fruktozy do glukozy wahał się w zakresie od 1,18 do 1,37. Najwyższą wartość tego parametru posiadały próbki z Polski, natomiast dla próbek z Korei i Chin wartość stosunku fruktozy do glukozy była na tym samym poziomie.
Słowa kluczowe: obnóża pyłkowe, cukry, skład, pochodzenie botaniczne, HPLC.
Pełny text PDF
Powrót do początku strony

BADANIA CHROMATOGRAFICZNE (HPLC) SKŁADU CUKRÓW W MIODACH I ZAPASACH NA ZIMĘ WYTWORZONYCH PRZEZ PSZCZOŁY Z SYROPÓW SKROBIOWYCH
Rybak-Chmielewska H.
Streszczenie
Określono skład cukrów w trzech grupach produktów: w syropie skrobiowym (maltozowym) produkowanym w Polsce ze skrobi pszenicy (który od kilku lat pszczelarze próbują wykorzystywać jako pokarm dla pszczół); w wytworzonym z tego syropu przez pszczoły pokarmie stanowiącym zapas na zimę oraz w miodzie. Zapasy zimowe analizowano w trzech podgrupach: podgrupa I - materiał pobrany z plastrów rodzin pszczelich po dwóch miesiącach od jesiennego podkarmiania pszczół syropem (koniec października 2004); podgrupa II - materiał pobrany z tych samych rodzin pszczelich po siedmiu miesiącach od podkarmiania (wiosną 2005 roku) i podgrupa III - próbki zapasu zimowego, który skrystalizował w plastrach, pobierany najczęściej wczesną wiosną 2006 (przysyłany przez pszczelarzy z różnych rejonów Polski z sezonu 2005/2006).
Badania zawartości cukrów wykonano metodą HPLC z detektorem refraktometrycznym wg Bogdanova i in. (1997). Oznaczono i porównano zawartości następujących cukrów: glukozy, fruktozy, sacharozy, maltozy, izomaltozy, turanozy i trehalozy.
W porównywanych wynikach zawartości poszczególnych cukrów w zapasach utworzonych z syropu i w miodzie odnaleziono istotne różnice. Rutynowe badania składu cukrów metodą HPLC mogą być pomocne przy identyfikacji produktów wytworzonych przez pszczoły z syropów maltozowych. Wyróżnikiem dla tych produktów była niższa w stosunku do miodu zawartość fruktozy (poniżej 32%); wysoka (ponad 5%) zawartość maltozy oraz niski stosunek zawartości fruktozy do glukozy (F/G), średnia z badanych podgrup - 0,76, podczas gdy w próbkach miodów wartość ta wynosiła średnio 1,18. Najniższe wartości tego parametru dla miodów charakteryzowały miód rzepakowy i wynosiły średnio 0,98.
Został też wyjaśniony problem krystalizacji zapasów z syropu maltozowego po złożeniu ich przez pszczoły w plastrach jako pokarmu na zimę. Krystalizacja wystąpiła tylko w części pasiek karmionych na zimę 2005/2006 syropem maltozowym. Okazało się, że w tej grupie próbek w stosunku do pozostałych (nieskrystalizowanych lub tylko częściowo skrystalizowanych) zawartość fruktozy była istotnie niższa, natomiast wyższa zawartość glukozy. Wg Ohe von der i Schönbergera (2000) punkt krytyczny nasycenia roztworu glukozą wynosi 32 g/100 g, powyżej tego stężenia następuje jej krystalizacja. W omawianych próbkach zapasów stężenie glukozy wynosiło średnio aż 38,98%. Spowodowało to krystalizację tego cukru już w komórkach plastrów. W pasiekach, w których nastąpiła krystalizacja zapasu z syropu skrobiowego (maltozowego) zaistniały bardziej sprzyjające warunki enzymatycznej hydrolizy cukrów złożonych do cukrów prostych. Szczególne znaczenie ma tu rozkład maltozy, której w tym syropie było stosunkowo dużo - około 20%. Proces ten powodował szybki wzrost stężenia glukozy, a losowo bardziej korzystne warunki pogodowe, wcześniejsze karmienie pszczół na zimę, wyjątkowo silne rodziny i inne czynniki, przyśpieszając proces enzymatycznej hydrolizy cukrów złożonych, spowodowały szybką krystalizację wytworzonych zapasów. Pszczoły tak dokładnie przetworzyły podany im syrop, że doprowadziło to do zbyt dużego stężenia glukozy i w konsekwencji do jej krystalizacji w komórkach plastrów.
Słowa kluczowe: miód, syrop skrobiowy, zimowanie pszczół, węglowodany, krystalizacja, HPLC, fałszowanie.
Pełny text PDF
Powrót do początku strony

ZMIANY W SKŁADZIE WĘGLOWODANÓW MIODU ZACHODZĄCE PODCZAS PRZECHOWYWANIA
Rybak-Chmielewska H.
Streszczenie
Określono zmiany zachodzące w składzie weglowodanów miodu w czasie półrocznego przechowywania próbek tego produktu, w temperaturze 20°C ą2°C i 4°C ą2°C. Sprawdzono też, czy stabilizacja termiczna próbek miodu, którą przeprowadzono wg PN-88/A-77626 "Miód pszczeli" - temperatura - 100°C (we wrzącej łaźni wodnej); czas - 15 minut, nie zmieniła zawartości cukrów w próbkach poddanych temu procesowi?
Przeprowadzone badania wskazują, że próbkę miodu na pół roku można zabezpieczyć przed zmianami zawartości węglowodanów, przechowując ją w lodówce, (w doświadczeniu 4°C ą2°C). W temperaturze pokojowej, w czasie półrocznego przechowywania próbek miodu największe zmiany odnotowano w zawartości sacharozy. Zawartość ta obniżyła się aż o 79% w stosunku do wartości początkowej. Sam proces stabilizacji termicznej próbek miodu nie zmienił zawartości badanych cukrów. Stabilizowanie próbek miodu przeznaczonych do oznaczania zawartości cukrów okazało się uzasadnione przy ich przechowywaniu i transporcie w niekontrolowanej temperaturze otoczenia.
Na podstawie uzyskanych wyników przyjęto dla procedury badawczej oznaczania cukrów metodą HPLC przygotowanie materiału odniesienia z miodu stabilizowanego i przechowywanie go w temperaturze około 4°C, przez okres do 24 tygodni.
Kilkutygodniowe przechowywanie próbek miodu do badań na zawartość cukrów oraz kontr próbek powinno być także prowadzone w niskiej temperaturze (około 4°C).
Warunkiem uzyskania porównywalnych wyników zawartości cukrów w miodzie w badaniach międzylaboratoryjnych jest przestrzeganie jednakowej i niskiej temperatury przechowywania i transportu próbek miodu do badań porównawczych. Jest to szczególnie ważne przy postępowaniu z próbkami do badań na zawartość sacharozy. Badania zawartości cukrów fruktozy, glukozy, sacharozy, turanozy, maltozy, izomaltozy, trehalozy i melecytozy z erlozą przeprowadzono metodą HPLC z detektorem refraktometrycznym wg Bogdanova i in. (1997).
Słowa kluczowe: miód, węglowodany, stabilizacja termiczna, przechowywanie, materiał odniesienia, zmiany.
Pełny text PDF
Powrót do początku strony

PORÓWNANIE PRZYDATNOŚCI RÓŻNEGO SPRZĘTU KOMPUTEROWEGO DO POMIARU INDEKSU KUBITALNEGO
Rostecki P., Samborski J., Prabucki J., Chuda-Mickiewicz B.
Streszczenie
Powszechna dostępność sprzętu komputerowego stwarza możliwość stosowania go w różnych dziedzinach życia. Również w pomiarach morfologicznych istnieje taka możliwość. Zastoso- wanie odpowiedniego oprogramowania i powszechnie dostępnych skanerów biurowych pozwala na znaczne uproszczenie pracy.
W opracowaniu tym porównano pomiary indeksu kubitalnego, trzema sposobami.
Kontrolnie wykonano pomiar preparatu w trzykrotnym powtórzeniu, najbardziej znaną metodą tj. z pomocą mikroskopu. Następnie wykonano pomiary trzech różnych preparatów każdy w trzech powtórzeniach na dwóch typach monitorów i skanerów.
Największą wartością indeksu kubitalnego cechował się pomiar mikroskopowy 1,92, zaś wartości uzyskane z pomiaru komputerowego wahały się w granicach 1,65 dla rozdzielczości 600 dpi i monitora typu CRT, do 1,85 dla rozdzielczości 4800 dpi i monitora typu LCD. Możemy zatem wnioskować, że najbardziej zbliżoną do mikroskopu wartość uzyskujemy za pomocą ostatniej kombinacji sprzętowej. Analiza statystyczna wyników wykazała, że nie ma istotnej różnicy pomiędzy zastosowanymi typami monitorów, natomiast istnieje statystycznie istotna różnica pomiędzy stosowanymi rozdzielczościami skanowania. Przyjąć należy więc, że zwiększanie rozdzielczości skanowania wpływa na zwiększenie dokładności pomiaru, a zastosowanie skanerów z rozdzielczością 4800 dpi pozwala uzyskać zadowalające wyniki.
Słowa kluczowe: pszczoła, indeks kubitalny, wartości indeksu, morfologia, skaner biurowy.
Pełny text PDF
Powrót do początku strony

KWASY TŁUSZCZOWE I AMINOKWASY W CIELE TŁUSZCZOWYM MATEK TRZMIELA Bombus terrestris (L.) ZAPADAJĄCYCH I NIEZAPADAJĄCYCH W STAN DIAPAUZY
Fliszkiewicz M., Wilkaniec Z.
Streszczenie
W hodowli zamkniętej trzmieli obserwuje się zjawisko niezapadania w stan diapauzy młodych unasienionych matek, co prowadzi do strat w hodowli. Jednym z warunków przejścia unasienionych matek w stan hibernacji jest zmagazynowanie przez nie odpowiedniej ilości ciała tłuszczowego. Celem niniejszej pracy było porównanie suchej masy ciała tłuszczowego, a także jego składu aminokwasowego i kwasów tłuszczowych u diapauzujących i niediapauzujących matek trzmielich pozyskanych z hodowli. Na podstawie uzyskanych wyników stwierdzono, że matki zapadające w stan diapauzy charakteryzowały się większą średnią zawartością suchej masy w ciele tłuszczowym i zawartego w niej tłuszczu, aniżeli matki niediapauzujące. Nie stwierdzono natomiast różnic w ilości kwasów tłuszczowych w ciele tłuszczowym. Natomiast stwierdzono różnice zawartości aminokwasów w ciele tłuszczowym obydwu grup matek. Jednakże wystąpiły one jedynie w przypadku seryny, cystyny, glicyny i alaniny.
Słowa kluczowe: trzmiel ziemny, Bombus terrestris (L.), diapauza, ciało tłuszczowe.
Pełny text PDF
Powrót do początku strony

MATERIAŁY DO FAUNY PSZCZÓŁ POLSKI (HYMENOPTERA: APOIDEA: ANTHOPHILA). III.
Celary W., Wiśniowski B.
Streszczenie
W artykule przedstawiono nowe stanowiska 10 bardzo rzadkich gatunków pszczół długojęzyczkowych (Megachilidae and Apidae), znanych dotąd w Polsce z pojedynczych notowań: Stelis odontopyga Noskiewicz, 1925; Hoplitis claviventris Thomson, 1872; Hoplitis papaveris Latreille, 1799; Ammobates punctatus Fabricius, 1804; Nomada bifasciata Olivier, 1811; Nomada errans Lepeletier, 1841; Nomada facilis Schwarz, 1967; Nomada furva Panzer, 1798; Nomada obscura Zetterstedt, 1838 i Nomada opaca Alfken, 1913. Dla każdego gatunku podano informacje o polskich stanowiskach (ze współrzędnymi UTM), rozsiedleniu oraz bionomii.
Słowa kluczowe: Hymenoptera, Apoidea, Megachilidae, Apidae, rozmieszczenie, bionomia, Polska.
Pełny text PDF
Powrót do początku strony

ZIMOTRWAŁOŚĆ PSZCZÓŁ BUCKFAST W SPECYFICZNYCH WARUNKACH POGODOWYCH NA OBSZARZE WZAJEMNYCH WPŁYWÓW KLIMATU MORSKIEGO I KONTYNENTALNEGO
Olszewski K.
Streszczenie
Celem badań była ocena zimotrwałości rodzin pszczół Buckfast (Bcf) w warunkach wschodniej Polski. Rodziny czystorasowych pszczół Bcf z matkami sztucznie unasienionymi oceniano na tle rodzin mieszańców pszczół norweskich po matkach norweskich unasienionych sztucznie nasieniem trutni kaukaskich linii Woźnica (nor x cau). Grupy liczyły po 10 rodzin. Po 5 rodzin z każdej z grup zimowano z ociepleniem gniazda, a pozostałe 5 bez ocieplenia. Zimotrwałość oceniano na podstawie liczby martwych pszczół zebranych z dna uli, liczby pszczół opuszczających ule zimą oraz stopnia porażenia rodzin przez Nosema apis. Analizowano także reakcje zimujących rodzin na warunki atmosferyczne. Rozwój wiosenny oceniano na podstawie pomiarów powierzchni czerwiu oraz dynamiki przyrostu czerwiu pomiędzy pomiarami. Miarą siły rodzin była liczba plastrów obsiadanych przez pszczoły.
W rodzinach Bcf stwierdzono mniejszą liczbę martwych pszczół w przeliczeniu na jeden plaster, nie stwierdzono natomiast wpływu metody zimowania na liczbę pszczół opuszczających ule. Bcf słabiej niż nor x cau reagowały na niekorzystne warunki w czasie zimowli. Rodziny Bcf potrzebowały więcej zapasów zimowych niż nor x cau, ale wynikało to z większej siły rodzin i wcześniejszego rozpoczynania intensywnego wychowu czerwiu. Obie grupy cechowało podobne porażenie przez Nosema apis. Wiosną Bcf rozwijały się intensywnie tworząc silne rodziny, a trudniejsze warunki zimowli wywołane brakiem ocieplenia gniazda odbiły się pozytywnie na tempie ich rozwoju wiosennego, czego nie obserwowano u nor x cau.
Pszczoły Bcf okazały się oporne na warunki klimatyczne wschodniej Polski. Pod względem zimowli i rozwoju wiosennego spełniają one oczekiwania pszczelarzy z Lubelszczyzny, gdzie zadowalające wykorzystanie wczesnych pożytków zależy od dobrej zimowli i intensywnego rozwoju wiosennego. Przy dokarmianiu rodzin Bcf należy uwzględnić zwiększone spożycie zapasów zimowych wynikające z wczesnego rozpoczynania intensywnego wychowu czerwiu przez te pszczoły.
Słowa kluczowe: Buckfast, zimotrwałość, warunki pogodowe.
Pełny text PDF
Powrót do początku strony

TRZMIELOWATE (Apiformes: Bombini) PODSZYCIA I MURAWOWO-ZIOŁOROŚLOWYCH ŚRODOWISK LEŚNYCH NA OBSZARZE ŚWIĘTOKRZYSKIEGO PARKU NARODOWEGO
Bąk J., Pawlikowski T.
Streszczenie
W latach 2001-2002 prowadzono badania, dotyczące zespołów trzmieli (Bombus Latr.) i trzmielców (Psithyrus Lep.) na wybranych 13 powierzchniach badawczych: w naturalnych (ZN), półnaturalnych (ZP), segetalnych (ZS) i ruderalnych (ZR) zbiorowiskach roślinnych Świętokrzyskiego Parku Narodowego (tab. 1, ryc. 1).
Zebrane owady charakteryzowano za pomocą wskaźników: liczby gatunków (S), dominacji (D), średniej łowności (A), czyli liczby osobników złowionych w ciągu 30 minut na 200 m2, ogólnego zróżnicowania gatunkowego (H') i równomierności rozkładu (J'). Do jakościowego porównania struktury zespołów posłużono się wskaźnikiem Marczewskiego-Steinhausa (MS), a podobieństwo jakościowo-ilościowe zespołów badano za pomocą wskaźnika Renkonena (Re).
W wyniku badań stwierdzono występowanie 11 gatunków trzmieli i 5 gatunków trzmielców - ich pasożytów gniazdowych. Ogółem odnotowano 788 osobników (tab. 2). Spośród trzmieli najczęściej odławianymi gatunkami były: Bombus pascuorum (Scop.), B. lucorum (L.) i B. pratorum (L.). Spośród pasożytów najliczniej wystąpiły: Psithyrus bohemicus (Seidl.), Ps. campestris (Pz.) i Ps. rupestris (F.). Były to gatunki dominujące na badanym terenie. Nielicznie wystąpiły 3 gatunki: B. humilis (Ill.), B. ruderatus (F.) i Ps. sylvestris (Lep.) (tab. 3). Stosunek liczby gatunków w wyodrębnionych środowiskach ZN:ZP:ZS:ZR kształtował się jak 14:14:13:8, co można było uprościć do 5:5:4:3. Zauważono, że liczba gatunków zmniejszała się w miarę stopnia antropogenizacji środowiska (tab. 2). Średnia liczebność (łowność) wynosiła od 0,8 do 10,8 osobnika. Najwyższe jej wartości wystąpiły w zespołach środowisk półnaturalnych i segetalnych. Ogólne zróżnicowanie gatunkowe, wyrażone współczynnikiem Shannona-Weavera wahało się w zakresie 0,23-0,46. Najbardziej zrównoważoną strukturę wykazywały zespoły trzmielowatych w środowisku naturalnym i półnaturalnym. Wartość wskaźnika równocenności (J') osiągnęła najwyższe parametry w środowisku segetalnym (tab. 4). Podobieństwo gatunkowe (w oparciu o wskaźnik MS) i podobieństwo ilościowe (w oparciu o wskaźnik Re), wykazywało spadek wartości począwszy od zespołów naturalnych, poprzez zespoły półnaturalne, do zespołów środowisk segetalnych i ruderalnych (ryc. 2, ryc. 3).
Słowa kluczowe: trzmiele, trzmielce, Bombini, struktura zespołów, zbiorowiska roślinne, Świętokrzyski Park Narodowy.
Pełny text PDF
Powrót do początku strony

AKTYWNOŚĆ WYBRANYCH HYDROLAZ W ROZWOJU OSOBNICZYM TRUTNIA Apis mellifera carnica
Żółtowska K., Lipiński Z, Farjan M.
Streszczenie
Badano aktywność 18 hydrolaz rozkładających białka, tłuszcze i cukry u rozwijającego się czerwiu oraz u świeżo wygryzionych trutni Apis mellifera carnica. Do badań zastosowano test API ZYM. W całym badanym okresie ontogenezy aktywne było 10 hydrolaz, brak było -glukuronidazy. Siedem enzymów ujawniało swoją aktywność tylko u niektórych stadiów rozwojowych. Należą do nich lipazy C8 i C14, chymotrypsyna i trypsyna, mannozydaza, fukozydaza i -glukozydaza. Zauważono, że większość enzymów uzyskuje maksymalną aktywność u larw stadium L4. Wiele hydrolaz ma obniżoną aktywność tuż przed zasklepieniem, aż dla ośmiu enzymów była ona najniższa w stadium przedpoczwarki. Na ogół u zasklepionych larw i poczwarek poziom aktywności hydrolaz podlegał tylko niewielkim wahaniom. Ponowny wzrost aktywności metabolicznej następuje pod koniec metamorfozy, tak że wygryzione osobniki mają enzymy odpowiednio wysoko aktywne. Spostrzeżenia te współgrają ze zmianami w odżywianiu czerwiu oraz w przestawieniu jego metabolizmu z przemian węglowodanów, będących głównym źródłem energii w okresie larwalnym, na lipidy i białka w czasie metamorfozy.
Słowa kluczowe: Apis mellifera carnica, czerw trutowy, trutnie, enzymy, hydrolazy.
Pełny text PDF
Powrót do początku strony

USPOKAJAJĄCA NATURA REPRODUKCYJNEJ DOMINACJI MATKI W RODZINIE PSZCZELEJ (Apis mellifera L.)
Zbigniew Lipiński
Streszczenie
Dobrze znany fakt, że usunięcie matki z rodziny pszczelej powoduje nadzwyczajne pobu- dzenie nerwowe robotnic wraz z późniejszym składaniem przez nie niezapłodnionych jaj (Winston 1987) wskazuje, że uspokajający wpływ feromonów matki, wspomagany przez podobnie działające feromony młodego czerwiu, znany jako "feromonalna kontrola ze strony matki" (ang. pheromonal queen control), stanowi główny mechanizm reprodukcyjnej dominacji matki w rodzinie pszczelej. Mając jednocześnie na uwadze, że system emocjonalny pszczoły miodnej steruje jej zachowaniami, zgrywając je z odpowiednimi reakcjami fizjologicznymi.
Bazując na tej hipotezie, autor przedstawia możliwe drogi jakimi substancje sygnalne sterują tą dominacją w kontekście efektu Lee-Booth'a. Potwierdzeniem tej hipotezy wydają się być ostatnie odkrycia wskazujące, że tkanki pszczoły miodnej zawierają typowe dla tzw. "zwierząt wyższych" hormony gonadotropowe (FSH, LH) oraz płciowe (estradiol - E 2 testosteron).
W świetle powyższej hipotezy autor wnioskuje, ze rola ewolucyjnie starych hormonów gonadotropowych i płciowych w regulacji rozmnażania się pszczół winna stać się obiektem wzmożonych badań
Słowa kluczowe: pszczoła miodna, matka pszczela, FSH, LH, GnRH, E 2, Efekt Lee-Boot'a.
Pełny text PDF
Powrót do początku strony

WIERNOŚĆ SIEDLISKOWA TRZMIELI (Hymenoptera: Apiformes: Bombus Latr.) W DWÓCH LEŚNYCH SUKCESYJNYCH SERIACH Z KARPAT ZACHODNICH
Pawlikowski T., Biliński M., Kosior A., Fijał J.
Streszczenie
Badano rozpraszanie się trzmieli na 5 powierzchniach siedliskowych typów sukcesyjnej serii olszynowej i 6 powierzchniach siedliskowych typów serii buczynowej w Karpatach Zachodnich (Bieszczady Mts, NE Poland). Trzmiele z serii olszynowej były bardziej przywiązane do swoich powierzchni, na których były znakowane (7,0% ogółu znakowanych) i w mniejszym stopniu rozpraszały się na inne powierzchnie siedliskowe (5,3%). Zupełnie odmiennie zachowywały się trzmiele z serii buczynowej. Były one mniej przywiązane do swych powierzchni (5,6%) i w większym stopniu rozpraszały się na inne powierzchnie z tej serii (8,5%). Udziały ilościowe trzmieli odłowionych podczas pierwszego dnia do odłowionych drugiego dnia oraz do odłowionych trzeciego dnia miały się jak 2 : 6 : 1 w serii olszynowej, a 2 : 7 : 3 w serii buczynowej. Zaobserwowana większa liczba rozproszonych trzmieli na bardziej rozproszonych powierzchniach serii buczynowej, a mniejsza liczba rozproszonych trzmieli na mniej rozproszonych powierzchniach serii olszynowej, wskazywała na podporządkowywanie się trzmieli atrakcyjności pokarmowej (obficie kwitnącej roślinności kwiatowej) tych powierzchni.
Słowa kluczowe: Bombus, trzmiele, wierność siedliskowa, siedliska serii olszynowej, siedliska serii buczynowej, Karpaty Zachodnie.
Pełny text PDF
Powrót do początku strony



Powrót do strony głównej


 
Przejdź do strony głównej Oddziału Pszczelnictwa IO